Dự thảo nghị quyết về đối tượng khởi kiện vụ án hành chính của TAND Tối cao
Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao vừa công bố dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Tố tụng hành chính. Dự thảo tập trung làm rõ hai nhóm đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính, gồm quyết định hành chính và hành vi hành chính. Đây được xem là bước quan trọng để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật trong thực tiễn xét xử.
(ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet)
- Quyết định hành chính – không chỉ giới hạn ở văn bản mang tên “quyết định”
Theo dự thảo, quyết định hành chính (QĐHC) thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầu TAND khu vực giải quyết vụ án hành chính không chỉ là văn bản có tên gọi “quyết định” mà có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác như công văn, thông báo, kết luận… miễn là trong nội dung có chứa đựng tính chất của một QĐHC.
Một QĐHC thuộc diện có thể khởi kiện cần đáp ứng các dấu hiệu:
- Được ban hành bởi cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức được giao quản lý hành chính, hoặc người có thẩm quyền;
- Áp dụng một lần cho một hoặc một số đối tượng cụ thể;
- Liên quan đến một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính;
- Có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân hoặc tổ chức.
Đáng chú ý, quyết định giải quyết khiếu nại cũng là đối tượng khởi kiện nếu có nội dung giữ nguyên, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hoặc thay thế quyết định hành chính ban đầu. Điều này giúp công dân không bị hạn chế quyền khởi kiện chỉ vì đã thực hiện thủ tục khiếu nại hành chính trước đó.
- Hành vi hành chính – bao gồm cả việc làm và không làm
Ngoài quyết định, dự thảo còn mở rộng đối tượng khởi kiện sang hành vi hành chính (HVHC). HVHC thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầu toà án giải quyết vụ án hành chính được hiểu là hành vi thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định pháp luật mà ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Điểm mới của dự thảo là việc phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan và cá nhân có thẩm quyền:
- Hành vi thuộc trách nhiệm cơ quan: Khi nhiệm vụ, công vụ thuộc về cơ quan hành chính, thì hành vi được coi là của cơ quan, kể cả khi cá nhân trong cơ quan trực tiếp thực hiện.
Ví dụ: UBND phường có thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh cho hộ cá thể. Anh B nộp đầy đủ hồ sơ hợp lệ theo quy định, nhưng cán bộ tiếp nhận lại từ chối nhận hồ sơ mà không đưa ra lý do chính đáng. Trong trường hợp này, hành vi từ chối không nhận hồ sơ được xác định là hành vi hành chính của UBND phường, chứ không phải chỉ là hành vi cá nhân của cán bộ tiếp nhận. - Hành vi thuộc trách nhiệm cá nhân có thẩm quyền: Nếu pháp luật quy định nhiệm vụ thuộc về một chức danh cụ thể (như Chủ tịch UBND, Trưởng Công an…), thì hành vi gắn trực tiếp với cá nhân đó, dù họ có ủy quyền cho cấp dưới.
Ví dụ: Trưởng Công an phường có thẩm quyền ký xác nhận đăng ký thường trú cho công dân theo quy định. Trưởng Công an phường giao cho Phó Trưởng Công an trực tiếp ký và trả kết quả cho người dân. Trong trường hợp này, việc ký xác nhận đăng ký thường trú vẫn được coi là hành vi hành chính của Trưởng Công an phường, chứ không phải của Phó Trưởng Công an. - Trường hợp không thực hiện đúng hạn: Nếu hết thời hạn pháp luật quy định mà nhiệm vụ không được thực hiện, thì hành vi “không làm” cũng được xác định là HVHC.
Ví dụ: Người dân đã nộp đủ hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng nhà ở, nhưng UBND xã không cấp trong thời hạn luật định → đây là hành vi hành chính của UBND xã.
