Hộ tịch là gì? Vai trò của hộ tịch như thế nào? Đây là những thắc mắc của nhiều bạn đọc gửi tới Luật DBH. Vì vậy, hôm nay hãy cùng Luật DBH làm rỗ những vấn đề trên qua bài viết tham khảo dưới đây.
1.Khái niệm về hộ tịch
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Hộ tịch năm 2014 thì Hộ tịch là những sự kiện hộ tịch như: khai sinh, kết hôn, nhận cha mẹ, con, thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch, khai tử.
Với mỗi vấn đề hộ tịch thì có giấy tờ về vấn đề đó, gọi là vấn đề hộ tịch. Đó là cơ sở pháp lý chứng minh các quyền và nghĩa vụ của công dân phát sinh từ sự kiện hộ tịch. Do tính chất quan trọng của các vấn đề hộ tịch như vậy nên pháp luật cần có quy định chặt chẽ, cụ thể các nguyên tắc, thủ tục, trình tự đăng ký và cấp các loại giấy tờ về hộ tịch. Trong quản lý nhà nước về hộ tịch, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện những hoạt động như: ban hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về hộ tịch; hướng dẫn chỉ đạo nghiệp vụ chuyên môn về hộ tịch; ban hành, quản lý, hướng dẫn sử dụng các loại sổ sách, biểu mẫu hộ tịch; tổ chức tuyên truyền phổ biến, vận động nhân dân chấp hành các quy định của pháp luật về hộ tịch; tổ chức việc đăng ký hộ tịch; giải quyết khiếu nại, tố cáo về hộ tịch; hợp tác quốc tế về hộ tịch.
Hính ảnh người dân thực hiện đăng kí hộ tịch
2. Đặc điểm của hộ tịch
Thứ nhất, hộ tịch là một giá trị nhân thân, gắn chặt với cá nhân, con người, bởi vì, mỗi người đều có một thời điểm sinh, một thời điểm chết. Các dấu hiệu về cha đẻ, mẹ đẻ, dân tộc, giới tính là những dấu hiệu giúp người ta phân biệt từng cá nhân con người. Do đó, đây là các giá trị nhân thân gắn với một con người cụ thể từ khi sinh ra đến khi chết.
Thứ hai, hộ tịch là những giá trị, về nguyên tắc không chuyển đổi cho người khác. Việc thực hiện các sự kiện hộ tịch phải do trực tiếp cá nhân người đó thực hiện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (như khai sinh có thể do bố hoặc mẹ đi đăng ký khai sinh; khai tử có thể do người thân của người chết đi khai tử).
Thứ ba, hộ tịch là những sự kiện nhân thân không lượng hóa được thành tiền. Chính vì vậy, hộ tịch không phải một loại hàng hóa có thể trao đổi trên thị trường
3. Quản lý nhà nước về hộ tịch
– Quản lý nhà nước về hộ tịch là một hoạt động quản lý nhà nước thông qua việc đăng ký hộ tịch, nhà nước nắm được tình hình biến động về dân cư và sự biến động xã hội, giúp nhà nước có cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội, đồng thời đây cũng là cơ sở hoạch định chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình.
+) Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước để điều chỉnh các quy trình xã hội của công dân và giữ gìn trật tự an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội nhằm thực hiện mục tiêu nhà nước đặt ra.
+) Theo nghĩa hẹp: quản lý nhà nước là hoạt động của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước để điều chỉnh các hành vi của tổ chức, cá nhân và giữ gìn anh ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội nhằm thực hiện các mục tiêu của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước đặt ra trên cơ sở Hiến pháp và pháp luật.
Quản lý nhà nước về hộ tịch là một hoạt động quản lý nhà nước thông qua việc đăng ký hộ tịch, nhà nước nắm được tình hình biến động về dân cư và sự biến động xã hội, giúp nhà nước có cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội, đồng thời đây cũng là cơ sở hoạch định chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình.
3.1. Mục đích của việc đăng ký hộ tịch:
– Quản lý hộ tịch là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của chính quyền các cấp, nhằm theo dõi thực trạng và sự biến động về hộ tịch, trên cơ sở đó bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và gia đình, đồng thời góp phần xây dựng các chính sách về kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng và dân số, kế hoạch hóa gia đình.
– Quản lý là hoạt động mang tính đặc thù của con người, là sự tác động có mục đích của các chủ thể quản lý đối với các đối tượng quản lý. Quản lý xuất hiện ở bất kỳ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó có hoạt động chung của con người. Mục đích và nhiệm vụ của quản lý là điều khiển, chỉ đạo hoạt động chung của con người, phối hợp hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân thành một hoạt động chung thống nhất của cả tập thể và hướng hoạt động chung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đạt được mục tiêu đã định trước.
3.2. Đặc điểm của quản lý nhà nước về hộ tịch
Thứ nhất, quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch là hoạt động mang quyền lực nhà nước: Quyền lực nhà nước trong quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch trước hết thể hiện ở việc các chủ thể có thẩm quyền thể hiện ý chí nhà nước thông qua phương tiện nhất định, trong đó phương tiện cơ bản và đặc biệt quan trọng được sử dụng là văn bản quản lý hộ tịch.
Thứ hai, quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp là các công chức trong bộ máy nhà nước. Chủ thể chủ yếu thực hiện quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là các cơ quan quản lý hành chính nhà nước (Chính phủ, Bộ Tư Pháp, UBND, cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp, đội ngũ công chức Tư pháp- hộ tịch ở các xã).
Thứ ba, quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là hoạt động có tính thống nhất, được tổ chức chặt chẽ. Đảm bảo tính pháp chế, bộ máy các cơ quan hộ tịch được tổ chức thành một khối thống nhất từ Trung ương tới địa phương, nhờ đó các hoạt động của bộ máy được chỉ đạo, điều hành thống nhất, đảm bảo quyền và lợi ích chung của cả nước.
Thứ tư, hoạt động quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch có tính chấp hành và điều hành: Tính chấp hành và điều hành được thể hiện trong việc những hoạt động này được tiến hành trên cơ sở pháp luật và nhằm mục đích thực hiện pháp luật, cho dù đó là hoạt động chủ động, sáng tạo của chủ thể quản lý thì cũng không được vượt quá khuôn khổ pháp luật, điều hành cấp dưới, trực tiếp áp dụng pháp luật hoặc tổ chức những hoạt động thực tiễn, trên cơ sở quy định pháp luật nhằm thực hiện hóa pháp luật.
Thứ năm, quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch là hoạt động mang tính liên tục.
Thứ sáu, hộ tịch là một giá trị nhân thân, gắn chặt với cá nhân, con người, bởi vì, mỗi người đều có một thời điểm sinh, một thời điểm chết. Các dấu hiệu về cha đẻ, mẹ đẻ, dân tộc, giới tính là những dấu hiệu giúp người ta phân biệt từng cá nhân con người. Do đó, đây là các giá trị nhân thân gắn với một con người cụ thể từ khi sinh ra đến khi chết.
Thứ bảy, hộ tịch là những giá trị, về nguyên tắc không chuyển đổi cho người khác. Đặc điểm này là hệ quả của đặc điểm thứ nhất. Do đó, việc thực hiện các sự kiện hộ tịch phải do trực tiếp cá nhân người đó thực hiện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (như khai sinh có thể do bố hoặc mẹ đi đăng ký khai sinh; khai tử có thể do người thân của người chết đi khai tử).
Thứ tám, quản lý nhà nước về hộ tịch quy định trách nhiệm của công chức làm công tác hộ tịch. Công chức làm công tác hộ tịch bao gồm công chức Tư pháp- Hộ tịch ở cấp xã; công chức làm Tư pháp- Hộ tịch ở Phòng Tư pháp thuộc UBND cấp huyện, viên chức ngoại giao, lãnh sự làm công tác hộ tịch tại cơ quan đại diện.
3.3. Vai trò của của quản lý nhà nước về hộ tịch
Quản lý nhà nước về hộ tịch là cơ sở để Nhà nước hoạch định các chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và tổ chức thực hiện có hiệu quả các chính sách đó.
Thể hiện tập trung nhất, sinh động nhất sự tôn trọng của Nhà nước đối với việc thực hiện một số quyền nhân thân cơ bản của công dân đã được ghi nhận trong Hiến pháp và BLDS như quyền được khai sinh, quyền kết hôn, quyền được nuôi con nuôi, quyền được nhận cha mẹ hoặc con… Việc đăng ký hộ tịch giúp cho người dân thực hiện và bảo đảm được các quyền nhân thân đó.
Quản lý nhà nước về hộ tịch có vai trò to lớn đối với việc bảo đảm trật tự xã hội. Hệ thống dữ liệu hộ tịch chính xác, đầy đủ có thể giúp cho việc truy nguyên nguồn gốc của cá nhân một cách dễ dàng. Bên cạnh đó, các giấy tờ hộ tịch do người có thẩm quyền cấp theo đúng quy định pháp luật có giá trị pháp lý là sự khẳng định chính thức của nhà nước về vị thế của một cá nhân trong gia đình và xã hội.
Trên đây là bài viết tham khảo nhằm cung cấp kiến thức pháp luật cho bạn đọc về hộ tịch và vai trò của hộ tịch. Nếu có thắc mắc bạn đọc xin vui lòng liên hệ đến Luật DBH để được các chuyên gia pháp lý hỗ trợ, giải đáp chi tiết.
📞Hotline 1: 0935.207.888
📧Email: luatdbh@gmail.com – 📧 Email:dbhvnlawfirm@gmail.com
🌐 Website: DBH Law Firm® (luatdbh.vn) – Facebook: fb.com/luatdbh.vn/
